Mjølkebilen, brannvesenet og starten på ein bakerisuksess

Den eine handlar om ein mjølkebil. Den andre om brannvesenet.

Begge viser ei kvinne som såg løysingar raskt, brukte ressursane rundt seg og fekk ting til å fungere.

#Såg ledig plass i mjølkebilen
På 1970-talet byrja Valaker Bakeri å levere meir til daglegvarebutikkane. Transporten kosta mykje.
Kvar dag kom mjølkebilen gjennom Søvik. Etter kvart som mjølka vart levert, vart bilen tommare.

Gyda såg ledig plass.
Ho tok kontakt med meieriet og fekk ein avtale om at bilen kunne ta med brød vidare til butikkane.

Betalinga var uvanleg. Dei tilsette på ekspedisjonen ved Sunnmøre Meieri fekk bestille kaker til konfirmasjonar og andre markeringar.

Slik fekk bakeriet tilgang til eit distribusjonsnett som allereie fanst.
Det var typisk Gyda. Ho såg ikkje berre kva bakeriet mangla. Ho såg kva som allereie var tilgjengeleg.

#Ringde brannvesenet
Ei anna historie handlar om to bryllaupskaker.
Dei vart ved ein feil leverte til feil bryllaup.
Gyda trong ei rask løysing.

Ho ringde brannvesenet.
Dei tok oppdraget og sørgde for at kakene kom til rett stad.

Også denne historia seier noko om måten Gyda arbeidde på. Problem skulle løysast. Ho brukte kontaktnettet, tenkte praktisk og fann ein veg vidare.

#Starta bakeriet i 1957
Gyda Skarbø Valaker vart fødd 12. juli 1934 på Hessa. Foreldra var Liv, opphavleg Røren frå Ulsteinvik, og Anton Skarbø frå Skarbøvik.

På 1950-talet var Gyda aktiv i Røde Kors. Der møtte ho Malvin Valaker.

Malvin arbeidde som bakarsvein hos Baker Hofseth i Ålesund då dei i 1957 bestemte seg for å satse på eit bakeri som var til sals i Søvik.

Dei flytta til bygda. I 1960 bygde dei hus i Søvikvegen 25.
Der vart grunnlaget lagt for ei verksemd som skulle vekse i fleire tiår.

#Han var bakaren, ho bygde systema
Malvin hadde bakerfaget.
Gyda hadde andre evner som vart minst like viktige for utviklinga.

Ho hadde arbeidd som kontorsjef hos Glassmester O. Ellingsen & Sønn AS i Ålesund. Der hadde ho fått erfaring med administrasjon, økonomi og organisering.

Ho tok med seg denne kunnskapen til Søvik.
Gyda tok hand om administrasjonen, organiserte drifta, såg etter nye løysingar og heldt kontakt med kundar og samarbeidspartnarar.

Malvin baka.
Gyda bygde mykje av systemet rundt bakeriet.
Det vart ein sterk kombinasjon.

#Voks medan andre la ned
Historia til Valaker skil seg ut.
I tiåra etter at Gyda og Malvin starta i Søvik, forsvann svært mange lokale bakeri. Konkurransen frå større aktørar og daglegvarekjedene endra heile bransjen.

Valaker gjekk motsett veg.
Verksemda voks.

Bakeriet fekk fleire kundar, fleire utsal og større produksjon. Samarbeidet med Goman gjorde Søvik til base for ei stor bakeriverksemd.
Det som starta med Gyda og Malvin i 1957, utvikla seg over fleire generasjonar til den største bakeriverksemda mellom Trondheim og Bergen.

#Braud vart ny suksess
Familien har seinare utvikla verksemda vidare.
Braud Håndverksbakeri vart ei ny satsing med vekt på handverk, ferske varer og eigne utsal.
Konseptet starta på Digernes og voks vidare med fleire avdelingar.

I 2025 vart Braud kåra til Årets Bakeri.
På mange måtar fører satsinga historia tilbake til utgangspunktet. Eit lokalt bakeri, eigne produkt og tett kontakt med kundane.

#Stod i butikken til ho var over 80
Gyda heldt fram med å arbeide lenge etter at verksemda hadde vakse langt utover det første bakeriet i Søvik.
Ho tok hand om administrasjonen frå 1957 og til ho var langt opp i 70-åra.
Samtidig stod ho i butikken i meir enn 50 år.

Ho likte kundekontakten. Også etter at ho hadde passert 80 år, kunne ho ta ei ekstravakt.

#Skapte aktivitet også utanfor bakeriet
Tidleg på 1970-talet byrja Gyda med porselensmåling etter eit kurs gjennom Friundervisninga.

I 1976 tok ho over som studiesekretær for Friundervisninga i Haram. Der fekk ho ansvar for heile verksemda.
Også her brukte ho mykje av det same talentet. Ho organiserte, såg moglegheiter og fekk folk og aktivitetar til å fungere saman.

#Eit liv prega av løysingar
I 2009 bestemte Gyda og Malvin seg for å roe ned.
Dei kjøpte leilegheit i Tyrkia og fekk fleire år der med lengre opphald vår og haust.

Dei siste åra budde Gyda på Eidet omsorgssenter på Vatne.

Gyda Valaker vart gravlagd frå Hamnsund kyrkje fredag 14. august.
Ho etterlet seg ei historie som framleis er synleg i Søvik og langt utanfor bygda.
Medan mange lokale bakeri forsvann, voks verksemda ho og Malvin starta.

Mjølkebilen og brannvesenet forklarer ikkje heile suksessen.
Men dei seier mykje om kvinna bak han.

Gyda såg løysingar.
Og ho fekk dei gjennomførte.

Vi lyser fred over Gyda Valaker sitt minne.

SvS